اندرو چنگ

درباره پلوتون

در سال 1930 كه كلايدتامبو از رصدخانه لوول ، پلوتون را كشف كرد.دانشمندان و عامه مردم بي درنگ پلوتون را به عنوان نهمين سياره منظومه شمسي پذيرفتند ولي نكته قابل ذكر اين است كه پلوتون شبيه هيچ يك از سيارات منظومه شمسي نبود .از آنجائي كه قطر پلوتون حدود 400/2 كيلومتر مربع است بعنوان كوچكترين عضو منظومه شمسي شناخته شد ولي جالب اينجاست كه پلوتون به نسبت جرمش داراي بزرگترين قمر در بين سيارات منظومه شمسي است .قمر پلوتون كه جارون نام دارد توسط جيمز كريستي كشف شد اين قمر 1200كيلومتر پهنا دارد و با اين حساب اندازه آن حدود نصف سياره پلوتون است.

جارون نسبت به پلوتون چنان بزرگ است كه مركز جرم اين سيستم برخلاف ساي كرات منظومه شمسي روي خود سياره واقع نشده است بلكه در جائي بين پلوتون و قمر آن قرار دارد و بنابراين جارون – پلوتو بعنوان تنها سيستم سياره اي همزاد در منظومه شمسي شناخته مي شود كشف جارون به دانشمندان و ستاره شناسان كمك كرد تا بعضي از خواص جهان را كه تا آن زمان ناشناخته و مبهم بود توضيح دهند .

هر دو اين اجرام چگالي در حدود 2 گرم بر سانتي متر مكعب دارند كه اين مقدار بيانگر آن است كه اجزا تشكيل دهنده آنها بطور عمده از سنگ و يخ است بنظر مي رسد كه سطح پلوتون از نيتروژن و آمونياك جامد و آب پوشيده شده باشد .اتمسفر پلوتون از لايه بسيار رقيقي تشكيل شده است يا حداقل وقتي كه پلوتون در طي مسير حركت خود به كمترين فاصله از خورشيد مي رسد و شعاع خورشيد قسمتي از سطح منجمد آن را تبخير مي كند پلوتون داراي اتمسفر رقيقي مي شود .

سياره اي متفاوت از سيارات ديگر

قطعا پلوتون جايگاه ويژه اي در منظومه شمسي دارد .قسمت داخلي منظومه شمسي شامل چهار سياره است كه از سنگ و خاك ساخته شده اند و عبارتند از عطارد زهره زمين و مريخ فاصله اين سيارات از خورشيد حدود 0.4 تا 1.5 واحد نجومي است ( هر واحد نجومي يا AU برابر متوسط فاصله زمين تا خورشيد است و حدودا 93 برابر ميليون مايل است ) درست بعد از مريخ كمربند اصلي خردسيارك ها قرار دارد در فاصله كمي دورتر چهار سياره بزرگ گازي قرار داند كه عبارتند از مشتري كيوان اورانوس و نپتون كه سيارات خارجي نام دارند و فاصله انها تا خورشيد حدود 5 تا 30 واحد نجومي است .

از آنجائي كه پلوتون بر خلاف بقيه سيارات منظومه شمسي مدار بسيار نامعلومي دراد فاصله آن تا خورشيد از حدود 30 واحد نجومي( در اينصورت پلوتون به خورشيد نزديكتر است تا سياره بعدي يعني نپتون ) تا 50 واحد نجومي متغير است . سياره شناسان قلمرو وسيعي كه به وسيله مدار پلوتوناشغال شده است را منطقه وراء نپتوني نامگذاري كرده اند در اين ناحيه تعداد بسيار زيادي از اجرام منجمد يخي پراكنده شده اند كه به كمربند كويپر موسوم است . از سال 1992 كه ديويد جويت و جين لو اولين جرم را در كمربند كويپر كشف كردند تا امروز حدود 500 جرم ديگر كشف شده است اجسام موجود در كمربند كويپر بسيار پرشمارتر از خرده سيارك هاي موجود در كمربند اصلي است شايد صد هزار جرم سماوي با قطر بيش از 50 كيلومتر در كمربند كويپر موجود باشد ولي در مقايسه با آن در حدود 1000 سيارك در كمربند اصلي وجود دارد .

دانشمندان سياره شناس فكر مي كنند كه اجرام يخي موجود در كمربند كويپر در حيقت بقاياي اجرامي هستند كه از زمان تشميل منظومه شمسي باقي مانده است .

بسياري ديگر نيز اين طور فكر مي كنند كه پلوتون و جارون نيز از لحاظ ماهيت مشابه اجرام موجود در كمربند كويپر هستند .

اين افراد حدس مي زنند پلوتون و جارون ماهيتا شبيه اجرام موجود در كمربند كويپر هستند و پلوتون در منطقه ترانس نپتوني متراكم شده اسن و بنابراين مي توان آن را بعنوان بزرگترين عضو كمربند كويپر به حساب آورد .اهميت كمربند پلوتو براي دانشمندان از دو نكته ناشي مي شود :

1-اصولا خود پلوتون سيارهمنحصر بفردي است

2- پلوتون ارتباط بسيار نزديك و شباهت هاي بسياري به اجرام موجود در كويپر دارد .

و در نهايت دانشمندان پلوتون را يكي از اين اجرام در نظر گرفتند .